【#1】Truyền Thuyết Về Những Chòm Sao

Bằng mắt thường, ta không thể quan sát hết tất cả, mà chỉ có thể nhìn thấy những vì sao lớn thuộc một chòm sao. Và từ hơn 5000 năm trước, cổ nhân đã biết nhìn ngắm bầu trời, rồi đặt tên cho những chòm sao ấy:

1. Đại Hùng Tinh, Tiểu Hùng Tinh (chòm sao Gấu Lớn, Gấu Nhỏ):

Đây là hai trong số những chòm sao phương bắc mà ta có thể nhìn thấy quanh năm. Truyền thuyết kể rằng: đây chính là hai mẹ con. Năm xưa, Jupiter (vua của các vị thần) rất yêu một nữ thần tên là Callisto. Để cứu Callisto khỏi cơn ghen tuông ghê gớm của vợ mình là nữ thần Juno, Jupiter phải biến Callisto thành một chú gấu. Nhưng định mệnh trớ trêu, con trai của Callisto không biết điều ấy, và cậu đã giết nhầm mẹ mình. Vì thế, Jupiter quyết định đưa hai mẹ con Callisto lên trời và cho hai người ở cạnh nhau mãi mãi.

Đây là chòm sao thuộc mười hai cung hoàng đạo, và là một chòm sao khó xác định trên bầu trời đêm vì nó không có hình dạng nhất định. Virgo thuộc nhóm những chòm sao mùa xuân. Theo truyền thuyết, Virgo chính là nữ thần công lý, Astraea. Vì không thể chấp nhận cách sống tội lỗi của con người, vị nữ thần đã chọn nơi ở là bầu trời, và chọn các vì sao làm bạn. Vì bà cũng là một trinh nữ, nên chòm sao có tên Virgo (phiên bản Latinh của từ “virgin”). Biểu tượng của chòm sao này là hình dáng một thiếu nữ yêu kiều mảnh mai tay cầm nhành lá.

Chòm sao phương bắc này xuất hiện quanh năm và được định hình chủ yếu bởi 4 ngôi sao sáng xếp hình gấp khúc. Cassiopeia xưa kia chính là hoàng hậu đất Ethiopia, vợ của vua Cepheus. Bà rất đẹp, nhưng vì thế mà cũng rất kiêu kỳ. Bà đã tuyên bố rằng sắc đẹp của mình còn vượt hơn cả các nữ thần biển. Sự lộng ngôn của bà khiến thần biển Neptune nổi giận, và giáng hình phạt xuống trên con gái bà là công chúa Andromeda. Nàng Andromeda bị buộc chặt vào một tảng đá lớn giữa biển để quái vật Cetus có thể ăn thịt bất cứ lúc nào. Rất may cho Andromeda, vị thần liên lạc Perseus đã kịp giết quái vật Cetus và cứu nàng. Vì thế, ngày nay, ở gần chòm sao Cassiopeia là chòm Cepheus, và phía dưới 2 chòm sao này chính là Andromeda và Perseus.

Ảnh: NASA

Cygnus còn được gọi là Chữ Thập Phương Bắc, vì các ngôi sao trong chòm sao này xếp hình chữ thập rất rõ. Hình chữ thập này còn gợi hình ảnh một chú thiên nga đang dang cánh trên bầu trời, nên Cygnus còn được gọi là chòm sao thiên nga. Theo các bản văn cổ, chú thiên nga này chính là đại diện của danh ca Orpheus trong thần thoại Hy Lạp. Vì bị người đời ganh ghét và đánh chết, danh ca Orpheus, nghệ sĩ nổi tiếng với những bản nhạc làm ngây ngất lòng người của mình, đã được các vị thần thương nhớ và tôn vinh trên các vì sao.

Keywords: dich thuat

【#2】Chòm Sao Ursa Major (Ursa Major)

“Chòm sao chính Ursa là chòm sao đầu tiên mà bạn cần bắt đầu biết bầu trời đầy sao, nếu bạn chưa học cách tìm ra Big Buck, bầu trời đầy sao đối với bạn sẽ luôn luôn là những điểm sáng rải rác.”

“Thiên văn học hiện không phải là môn học bắt buộc ở trường và được dạy tùy ý.

Hình. 1 Chòm sao chính Ursa, sơ đồ

Chòm sao chính Ursa là chòm sao lớn nhất ở bán cầu bắc của bầu trời và là khu vực góc lớn thứ ba trong số tất cả các chòm sao của thiên thể (nebosphere), ngoài ra, Ursa Major là tổ tiên của cùng một nhóm các chòm sao 1 .

Là một trong những khu vực lớn nhất, Ursa Major trực tiếp có tới 8 chòm sao – đó là Bootes, Dragon, Gi hươu cao cổ, Lynx, Leo nhỏ, Leo, Lông Veronica và Chó săn.

Ursa Major là một chòm sao không ngừng nghỉ trên khắp nước Nga (chính xác hơn, asterism chính là không ngừng 2 chòm sao Big Buck, có thể phục vụ như một chiếc đồng hồ bầu trời đêm khổng lồ).

Sao và sơ đồ đường viền của chòm sao Ursa Major

Chòm sao chính Ursa là chòm sao dễ nhìn thấy và dễ nhận biết nhất trên bầu trời phía bắc của chúng ta. Trong chòm sao có tới bảy ngôi sao sáng hơn cường độ thứ ba – đây là Epsilon Ursa Major (ε UMa, 1,76 m) – Người ngoài hành tinh, α UMa – Dubhe, η UMa – Benetnash, ζ UMa – Mizar, β UMa – MeracFekda (UMa) với cuộc tranh cãi ψ Ursa Major Tai zun (hình 2).

Hình. 2 Chòm sao Ursa Thiếu tá. Tên của những ngôi sao sáng nhất. Dòng Lilac – asterism Big Buck như một biểu tượng của Bắc Đẩu

Như bạn có thể thấy, trong Hình 2, tên của hơn bảy ngôi sao được hiển thị – không phải là ngôi sao sáng nhất, nhưng quan trọng để xây dựng các sơ đồ chòm sao (Hình 3) sao của Kaffa (Megrets, δ UMa), Muscida (otta UMa), Al Howd (θ UMa) và gợi ý ghép cặp Alula Borealis (ν UMa), Taniya Australis (μ UMa), Talita (Borealis – ι UMa, Australis – κ UMa).

Đáng chú ý là các ngôi sao được ghép đôi tạo thành dấu hoa thị “Nhảy Gazelle” đã đến với chúng ta từ các nhà thám hiểm phương đông (Nhảy Gazelle, Đường đua Gazelle, Nhảy ba Gazelle)phác thảo các cạnh xa của chòm sao. Nhảy Asterism Gazelle Bạn có thể xem bằng cách di chuyển con trỏ đến Hình 3.

Để xây dựng phiên bản vẽ đường viền sơ đồ của chòm sao Ursa Major, hầu như các ngôi sao giống nhau được sử dụng như trong các sơ đồ truyền thống, nhưng chúng ta có thể hình dung rõ ràng một con gấu Bắc cực trong phác thảo của chúng ta:

Hình. 3 Sơ đồ của chòm sao Ursa Major. Biểu đồ theo các ngôi sao (hình ảnh phác thảo) của một con gấu Bắc cực (Sơ đồ rất thành công của chòm sao này được đề xuất bởi X. Ray. Chính nó đã đóng vai trò là động lực cho những nỗ lực sáng tác các sơ đồ chòm sao của riêng họ).

Asterism Big Buck và Jumping Gazelle – di chuột qua JavaScript

Từ thời cổ đại, bất kể truyền thống văn hóa và tôn giáo, trong chòm sao này, người ta đã xác định được bảy ngôi sao sáng gấp trong một bản vẽ sơ đồ của một cái xô, mà bây giờ được gọi là ” asterism thùng lớn“. Dấu hoa thị này chắc chắn xứng đáng có một hình ảnh riêng biệt (Hình 5), vì có một nhóm đặc trưng hơn trong đó để chỉ ra rằng, cần tăng thêm – đó là các ngôi sao nhị phân trực quan Alcor và Mizar, “kỵ sĩ” và “ngựa”, tương ứng. Có một huyền thoại rằng đối với cặp đôi này trong thời cổ đại, họ đã kiểm tra thị lực của họ khi chọn các chiến binh.

Tất cả, ngay cả những ngôi sao không sáng chói khi tham gia vào tiểu hành tinh Big Buck đều có tên riêng và được nhận từ các quốc gia khác nhau – đây là một chuỗi các ngôi sao (bắt đầu từ tay cầm và kết thúc bằng muỗng múc). Tất cả các ngôi sao được sử dụng để xây dựng sơ đồ Big Buck đều có khả năng điều hướng.

Có thể tìm thấy danh sách hơn 230 Ursa Các ngôi sao chính bằng cách gọi danh sách: NGÔI SAO đáng chú ý và có thể nhìn thấy của chòm sao BIG BEAR.

Hình. 4 Asterism Big Dipper trong chòm sao Ursa Major.

Asterism sao “Big Buck”. Asterism “The Horseman”: Alcor và Mizar

Sau khi các đường viền và các ngôi sao sáng nhất của chòm sao được nghiên cứu để nhận dạng tự động, bạn có thể bắt đầu tìm kiếm chòm sao Ursa Major trực tiếp trên bầu trời đầy sao.

Làm thế nào để tìm thấy một thùng lớn trên bầu trời?

Cách dễ nhất để tìm xô Big Dipper vào cuối mùa hè và mùa thu, khi vào buổi tối, nó nằm ở phía bắc của bầu trời. Phía bắc ở đâu, bạn hỏi? Nó là Phía thiên đường nơi mặt trời không bao giờ xảy ra! (Tất nhiên, trừ khi bạn sống bên ngoài Vòng Bắc Cực.) Hướng về phía bắc rất dễ tìm thấy vào một ngày trời trong: buổi trưa Mặt trời nằm ở phía nam, có nghĩa là phía bắc ở hướng ngược lại.

Vì vậy, vào mùa thu, Big Buck nằm ở phía bắc. Nó rất dễ tìm, bởi vì nó tương đối thấp trên bầu trời và ở vị trí nằm ngang thông thường của nó.

Vào buổi tối mùa thu, Big Buck ở phía bắc. Hoa văn: Stellarium

Vào mùa đông, đặc biệt là vào tháng một-tháng hai, vào buổi tối, cái xô bắt đầu nhấc lên, như thể đứng lên xử lý. Điều này không đáng ngạc nhiên. Nhớ lại rằng mỗi ngày tất cả các ngôi sao đều mô tả một vòng tròn quanh cực thế giới, do đó phản ánh sự quay của Trái đất quanh trục của nó. Nhưng mỗi năm, các ngôi sao tạo thêm một vòng tròn nữa, phản ánh chuyển động của Trái đất theo quỹ đạo quanh Mặt trời. Ursa Các ngôi sao chính cũng không ngoại lệ – chuyển từ điểm dưới cùng, xô trong nửa sau của mùa đông dường như đứng trên hai chân sau của nó. Vào thời điểm này vào buổi tối, nó nằm ở phía đông bắc.

Xô lớn vào buổi tối trên bầu trời mùa đông. Hoa văn: Stellarium

Vào đầu mùa xuân, Big Buck cuối cùng đã chiếm một vị trí thẳng đứng, và vào giữa mùa xuân đã được tìm thấy ở đỉnh cao của nó. Hơn nữa, nếu bạn đứng quay mặt về phía nam, thì cái xô bị lộn ngược! Có lẽ người mới đến là khó khăn nhất để tìm một cái xô vào mùa xuân.

Vào mùa xuân, Big Buck đang ở đỉnh cao. Nếu bạn nhìn vào nó, hướng về phía nam, thì cái xô sẽ xuất hiện lộn ngược. Hoa văn: Stellarium

Tuy nhiên, ở miền bắc nước Nga và ở vĩ độ vừa phải, xô cũng phân biệt kém trên bầu trời – do đêm trắng. Nhưng ở làn giữa và ở phía nam nước Nga, Big Buck hoàn toàn có thể nhìn thấy ở phía tây và – sau nửa đêm – ở phía tây bắc. Trong trường hợp này, hình vẽ bị nghiêng – cái xô nhìn xuống và tay cầm hướng lên.

Vị trí của xô Big Dipper trên bầu trời mùa hè. Hoa văn: Stellarium

Ursa Major trông như thế nào?

Khi tìm thấy Bắc Đẩu trên bầu trời, chúng tôi đồng thời xác định bức ảnh sáng nhất của chòm sao Ursa Major. Nhưng Ursa Major chiếm một diện tích lớn hơn nhiều trên bầu trời so với một cái xô!

Bạn sẽ ngạc nhiên, nhưng một bầu trời rộng lớn ngay dưới cái xô và bên phải của nó – tất cả đều thuộc về chòm sao này. Theo khu vực, Ursa Major đứng ở vị trí thứ ba trong số 88 chòm sao trên bầu trời, chỉ đứng sau chòm sao Hydra và Virgo.

Ursa Major là một chòm sao rất rộng lớn, chiếm diện tích lớn hơn nhiều trên bầu trời so với Big Buck. Trong hình này, các đường viền của Ursa Major được khoanh tròn bởi một đường đứt nét màu đỏ. Hoa văn: Stellarium

Big Dipper bao gồm 125 ngôi sao có thể nhìn thấy bằng mắt thường trên bầu trời tối và trong suốt. Trong bầu trời thành phố thông thường, ngoài những ngôi sao xô, bạn có thể tìm thấy hàng tá ngôi sao thuộc về Ursa Major.

Làm thế nào để tìm thấy những ngôi sao này? Nhìn kỹ vào nhóm lớn. Ở bên phải anh ta, bạn sẽ thấy thêm hai ngôi sao nằm gần như song song với các ngôi sao Dubhe và Merak. Đây là những ngôi sao 23 và ipsilon (υ) của Ursa Major. Xa hơn nữa là omicron (otta) Ursa Major.

Ở bên phải và bên dưới cái xô có một hình tam giác sắc nhọn được tạo thành từ theta (θ), kappa () và iota (ι) Ursa Các ngôi sao chính, và bên dưới cái xô có một hình tam giác khác rất giống với hình trước đó. Nó được hình thành bởi các ngôi sao lambda (λ), mu (μ) và psi (ψ) của Ursa Major.

Hai hình tam giác được mô tả tương tự như chân của một con vật – trước và sau. Trong trường hợp này, cái xô có nghĩa là thân của con gấu và tay cầm của cái xô – một cái đuôi dài và cong. (Trường hợp một con gấu có cái đuôi dài như vậy là một câu chuyện khác.) Cuối cùng, ngôi sao omicron là cái đầu, thậm chí có thể là mũi của con thú.

Đồng ý, trong hình này bạn đã có thể nhận ra con gấu!

Nếu chúng ta lấy tất cả các ngôi sao chính trong chòm sao Ursa Major, không chỉ các ngôi sao trong xô, thì chúng cùng nhau thực sự giống với một con vật bốn chân. Hình: Vũ trụ vĩ đại

Cuối cùng, hai ngôi sao nữa, nudes (ν) và xi (ξ) của Ursa Major được đặt bên dưới cái kia ở phía nam của chòm sao. Họ ở phía nam của phần còn lại đến nỗi ở vĩ độ Moscow, chẳng hạn, họ vượt ra ngoài đường chân trời khi Ursa Major nằm ở phía bắc.

Không có gì ngạc nhiên khi chòm sao Ursa Major được coi là chòm sao chính của bầu trời Nga. Đầu tiên, bản vẽ chính của anh ấy, Big Buck, không bao giờ vượt ra ngoài đường chân trời và có thể được quan sát bất cứ lúc nào trong năm. Kết quả là, nó phục vụ như một hướng dẫn tuyệt vời. Với sự giúp đỡ của nó, bạn có thể dễ dàng tìm thấy:

  1. Sao Bắc cực và do đó điều hướng trong không gian,
  2. Chòm sao Cassiopeia,
  3. Chòm sao Sư tử, chòm sao chính của bầu trời mùa xuân,
  4. Sao sáng ArcturusNhà nguyệnMột trong số đó tỏa sáng trên bầu trời mùa xuân hè và phần còn lại ngự trị vào mùa đông, cao chót vót trên các chòm sao mùa đông tráng lệ,
  5. Chòm sao Sinh đôi và hai ngôi sao sáng nhất của anh ấy, Diễn viênÔ nhiễm,
  6. Ngôi sao Spica và chòm sao Trinh nữ trên bầu trời mùa xuân.

Ursa Major và Tìm kiếm Sao Bắc Đẩu

Trong thời cổ đại chòm sao hiểu một nhóm các ngôi sao sáng, đặc trưng cho sự sắp xếp lẫn nhau của chúng, tạo thành bất kỳ hình nào, nếu những ngôi sao này được kết nối về mặt tinh thần bằng các đường thẳng.

Bây giờ dưới chòm sao họ hiểu toàn bộ khu vực trên bầu trời trong một số ranh giới nhất định. Nói một cách đơn giản, tất cả các ngôi sao nằm trong một vòng tròn tưởng tượng, được vẽ để bao gồm các ngôi sao sáng nhất của nó, thuộc về chòm sao. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chúng ta nhìn thấy hình ảnh ngôi sao phẳng từ mặt đất, nhưng trên thực tế, một số ngôi sao đi vào chòm sao có thể nằm trong không gian xa hơn so với hàng xóm của chúng trong chòm sao so với các ngôi sao mà chúng ta nhìn thấy theo hướng hoàn toàn ngược lại trời ơi!

Các chòm sao của một con sư tử, ung thư … tất cả điều này nghe có vẻ rất đẹp, nhưng trên thực tế, để nhìn thấy thứ gì đó trong ánh đèn lấp lánh trên bầu trời tối là khá khó khăn. Vấn đề là chúng ta cần một điểm khởi đầu, và một điểm như vậy ở bán cầu bắc chắc chắn sẽ là Sao Bắc đẩu.

Tìm kiếm Sao Bắc không khó – với điều kiện bạn biết phía bắc ở đâu và bạn có thể tìm thấy Ursa Major trên bầu trời

Người ta thường chấp nhận rằng Sao Bắc Đẩu là ngôi sao sáng nhất có thể nhìn thấy nếu bạn nhìn lên bầu trời ngay trên đầu bạn. Tuy nhiên, đây chỉ là một huyền thoại. Trên thực tế, việc tìm kiếm Sao Bắc Đẩu phải bắt đầu theo một cách hoàn toàn khác. Vì vậy, trước hết, bạn cần tìm trên bầu trời chòm sao đáng chú ý nhất của bán cầu bắc Trái đất: Thiếu tá Ursa.

Trước hết, bạn cần biết ít nhất là khoảng phía bắc và phía nam. Để làm điều này, chỉ cần chú ý nơi Mặt trời xảy ra vào buổi trưa. Hướng này được gọi là phía nam, và ngược lại được gọi là phía bắc. Nếu chúng ta quay mặt về hướng bắc, phía đông sẽ ở bên phải và phía tây ở bên trái.

Biết được hình dạng của chòm sao Ursa Major và biết cách tìm thấy nó trên bầu trời, bất kể chúng ta ở đâu, chúng ta có thể tìm thấy Sao Bắc Đẩu từ đó và xác định các quốc gia trên thế giới từ đó.

Chòm sao Ursa Major (chúng ta thường gọi nó là Woz hoặc Chariot) bao gồm bảy ngôi sao sáng, ở vị trí của chúng giống như một cái nồi có tay cầm hoặc một cái muôi.

Vị trí của xô xô trên bầu trời không đổi. Cần phải nhớ rằng bầu trời xoay quanh Sao Bắc và do đó, vào những giờ khác nhau trong đêm và vào những thời điểm khác nhau trong năm, Ursa Major chiếm những vị trí khác nhau so với đường chân trời. Đôi khi cô ấy ở gần đường chân trời, và sau đó các ngôi sao của cô ấy ở trên bầu trời để “tay cầm” của “cái chảo” nhìn sang bên trái. Vào những thời điểm khác, chòm sao cao hơn trên bầu trời và các chảo pan bị nghiêng về phía chân trời. Nó cũng xảy ra rằng “chảo” bị đảo lộn (tại thời điểm đó nó ở phía bắc, gần như trên đầu).

Vì vậy, ngay khi chòm sao Ursa Major được tìm thấy, hãy chú ý đến hai ngôi sao cực đoan tạo thành bức tường phía trước của xô xô. Cố tình vẽ một đường thẳng xuyên qua chúng để nó đi từ đáy đến nắp nắp của xô, đếm năm phân đoạn miễn là khoảng cách giữa hai ngôi sao … và ngay lập tức nhận thấy ngôi sao tỏa sáng rực rỡ với ánh sáng vàng. Thưa quý vị – Tôi vội giới thiệu bạn. Những gì bạn nhìn thấy trước mặt là Sao Bắc đẩu.

Không phải là sáng nhất. Không phải là đáng chú ý nhất. Nhưng, điều quan trọng nhất đối với một người quan sát từ Trái đất.

Ngôi sao cực thuộc về chòm sao Tiểu Ursa, hình dạng của nó cũng giống như một cái xô, chỉ có kích thước nhỏ hơn, và cũng bị đảo lộn so với Ursa Major.

Sao Bắc Đẩu sáng hơn tất cả các ngôi sao khác của chòm sao này và nằm ở cuối “tay cầm của một cái xô nhỏ”. Nói một cách hình tượng, Ursa Minor dường như đang “treo” trên Sao Bắc Đẩu. Chòm sao gần Sao Bắc không bao giờ vào. Chúng có thể nhìn thấy vào mùa hè và mùa đông bất cứ lúc nào trong đêm.

Quan sát các chòm sao mùa hè

Một dải sáng bạc đi qua chòm sao Cassiopeia – Dải ngân hà. Theo bầu trời theo hướng của dải này về phía Ursa Minor, chúng ta sẽ tìm thấy chòm sao thiên ngađôi khi được gọi là Thánh giá, vì các ngôi sao sáng nhất của nó tương tự như con số này.

Dưới chòm sao Cygnus, cũng trong Dải Ngân hà, là chòm sao đại bàng với một ngôi sao trắng sáng mà người Ả Rập gọi là Bàn thờ. Từ hai chòm sao này, tạo thành một hình tam giác với chúng, theo hướng Ursa Major là một hình nhỏ Chòm sao Lyra với một ngôi sao màu xanh rất sáng Vega.

Tất cả ba chòm sao này được nhìn thấy rõ nhất vào mùa hè và mùa thu vào đầu buổi tối.

Một bức tranh tiêu biểu về bầu trời mùa hè cho bán cầu bắc của Trái đất: cả Dipper, sư tử, Bootes và vương miện phía Bắc

Quan sát các chòm sao mùa xuân

Nó rất thuận tiện để quan sát các chòm sao vào mùa xuân. Khởi động, Vương miện phương bắcSư tử. Có một ngôi sao màu vàng đỏ sáng trong chòm sao Bootes Arcturus. Chúng tôi sẽ tìm thấy nó nếu chúng tôi tiếp tục lùi dòng kết nối hai ngôi sao cuối cùng của tay cầm của nhóm xô xô của Ursa Major.

Gần Bootes, một chòm sao nhỏ mờ nhạt tạo thành thứ gì đó giống như vòng hoa. Đây là chòm sao của Vương miện phương Bắc.

Xa xa bên dưới, dưới Thiếu tá Ursa, là chòm sao hoàng đạo lớn Leo. Vị trí của các ngôi sao phía trước của nó giống như một cái liềm bằng bút, phần cuối của nó được hình thành bởi một ngôi sao sáng có tên Regulus (“Trái tim của một con sư tử”).

Quan sát các chòm sao mùa đông

Từ chòm sao Leo xa hơn về phía đông là những chòm sao có thể nhìn thấy vào mùa đông: Sinh đôi, Charioteer, Kim Ngưu, Chó nhỏ, Chó lớnOrion.

Charioteer với một ngôi sao màu vàng sáng Nhà nguyện (dịch sang tiếng Nga – ) nằm trong Dải Ngân hà ở cùng khoảng cách với Cassiopeia với Thiên nga, chỉ ở hướng ngược lại. Bên cạnh đó là chòm sao hoàng đạo Kim Ngưu. Ngôi sao sáng nhất trong chòm sao này là Aldebara – có màu đỏ rực.

Xung quanh Aldebaran có nhiều ngôi sao mờ nhạt, cả một đám. Cụm sao này được gọi là Hyadami. Gần đó là một loạt các ngôi sao – Phế quản. Mọi người biết rõ cô ấy dưới cái tên Duck Nest hoặc Stozhar. Một người có thị lực bình thường nhìn thấy sáu ngôi sao trong đó, và những người có thị lực rất sắc bén nhìn thấy tới mười một.

Bên dưới chòm sao Kim Ngưu là chòm sao sáng nhất và đẹp nhất trong bầu trời mùa đông – Orion. Hình dạng của nó giống như một con điếc băng bó hoặc một hình người tráng. Vành đai của Orion tạo thành ba ngôi sao rực rỡ có cùng độ sáng. Họ cũng được gọi là Tam sư. Ở góc trên bên trái của chòm sao là một ngôi sao đỏ rất sáng Trầuvà ở góc dưới bên phải là một ngôi sao trắng rất sáng khác, Thanh ngang.

Bên dưới và bên trái của Orion là chòm sao Canis Major, có ngôi sao chính, được đặt tên Sirius sáng hơn tất cả các ngôi sao khác trên bầu trời. Vào những đêm mùa đông băng giá, cô có thể nhìn thấy ngay ở phía nam, thấp phía trên đường chân trời và chơi đùa, lấp lánh với tất cả các màu sắc của cầu vồng. Trong số các hành tinh, chỉ có Sao Mộc, Sao Kim và đôi khi cả Sao Hỏa sáng hơn Sirius.

Gần Kim Ngưu ở phía bên kia dải Ngân hà là chòm sao Song Tử với những ngôi sao sáng Diễn viênÔ nhiễmvà bên dưới nó là chòm sao Canis nhỏ, chỉ có hai ngôi sao sáng, trong đó ngôi sao chính mang tên Procyon.

Các chòm sao còn lại, mặc dù quan trọng, bao gồm các ngôi sao yếu hơn và ít dễ thấy hơn khi bạn lần đầu tiên nghiên cứu bầu trời đầy sao, do đó, việc tìm kiếm chúng khó khăn hơn. Những người quan tâm có thể tìm thấy chúng bằng cách sử dụng bản đồ sao.

【#3】Gặp Gỡ Perseus: Chòm Sao Và Anh Hùng Thần Thoại

Perseus, chòm sao lớn thứ 24, nằm trên bầu trời phía bắc. Cấu hình ngôi sao được cho là giống với người anh hùng Hy Lạp Perseus giơ thanh kiếm kim cương trên đầu bằng một tay trong khi tay kia cầm cái đầu đã chặt đầu của Gorgon Medusa.

mô tả Perseus và 47 chòm sao khác vào thế kỷ thứ hai. Vào thế kỷ 19, chòm sao này được gọi là Perseus et Caput Medusae (Perseus và người đứng đầu Medusa). Ngày nay, nó được gọi là Anh hùng Perseus hay đơn giản là Perseus (Per.), Và là một trong 88 được Liên minh Thiên văn Quốc tế công nhận.

Anh hùng Perseus không sáng sủa hay dễ nhận ra như một số chòm sao khác. May mắn thay, nó nằm gần , một trong những thành tạo có thể nhìn thấy rõ nhất trên bầu trời.

Để xác định vị trí của Perseus, hãy nhìn về phía bắc, nơi Cassiopeia tạo thành chữ “W” hoặc “M” sáng (tùy thuộc vào hướng của nó). Nếu Cassiopeia giống chữ “W”, thì Perseus sẽ là nhóm các ngôi sao bên dưới phần bên trái của đường zig-zag. Nếu Cassiopeia giống chữ “M”, thì Perseus sẽ là nhóm các ngôi sao bên dưới phần bên phải của đường zig-zag.

Khi bạn đã phát hiện ra Perseus, hãy tìm hai ngôi sao sáng nhất của nó. Sáng nhất là Mirfak, một ngôi sao màu vàng ở điểm giữa của chòm sao. Ngôi sao đáng chú ý khác là Algol, một ngôi sao màu trắng xanh tạo thành một đường thẳng với Mirfak để xác định phần giữa của chòm sao.

và Auriga (với ngôi sao màu vàng sáng Capella) nằm ở phía đông của Perseus. Camelopardalis và Cassiopeia nằm ở phía bắc của Perseus, trong khi Andromeda và Triangulum ở phía tây.

Perseus nổi bật trên bầu trời phía bắc của Bắc bán cầu vào mùa xuân và cũng có thể nhìn thấy ở phần phía bắc của Nam bán cầu.

Trong thần thoại Hy Lạp, là một anh hùng được sinh ra từ sự kết hợp giữa thần Zeus và một người phụ nữ phàm trần, Danae. Để thoát khỏi Perseus, chồng của Danae, Vua Polydectes, đã cử Perseus đi lấy đầu của Gorgon , có cánh, có mái tóc . (Sự chặt đầu của Medusa là cảnh được mô tả trong chòm sao.)

Trong khi giải cứu , con gái của Cassiopeia và Cepheus, Perseus cũng giết chết thủy quái Cetus. Perseus và Andromeda tiếp tục có bảy con trai và hai con gái. Con trai Perses của họ được cho là tổ tiên của người Ba Tư.

trong tiểu hành tinh chính của chòm sao, nhưng ở những khu vực bị ô nhiễm ánh sáng chỉ có hai trong số đó (Mirfak và Algol) là sáng. Các ngôi sao đáng chú ý trong chòm sao bao gồm:

  • : Ngôi sao sáng nhất ở Perseus là một siêu khổng lồ màu trắng vàng. Các tên khác của ngôi sao này là Mirphak và Alpha Persei. Mirfak là một thành viên của Cụm Alpha Persei. Độ lớn của nó là 1,79.
  • Còn được gọi là Beta Persei, Algol là ngôi sao nổi tiếng nhất trong chòm sao. Độ sáng thay đổi của nó có thể dễ dàng nhìn thấy bằng mắt thường. Tuy nhiên, Algol không phải là một ngôi sao biến thiên thực sự. Nó là một nhị phân lu mờ có cường độ từ 2,3 đến 3,5 trong khoảng thời gian 2,9 ngày. Đôi khi Algol còn được gọi là Ngôi sao quỷ. Màu của ngôi sao chính là màu trắng xanh.
  • : Đây là một hệ thống sao đôi. Một trong hai thành viên của nó là một ngôi sao neutron. Ngôi sao còn lại là một ngôi sao sáng, nóng.

Bảy ngôi sao trong chòm sao được biết là có hành tinh.

Trong khi thiên hà không quá rõ ràng trong khu vực này, Perseus thực sự nằm trong mặt phẳng thiên hà của Dải Ngân hà. Chòm sao chứa các vật thể thú vị trên bầu trời sâu, bao gồm một số tinh vân và cụm thiên hà Perseus.

  • : Cùng với nhau, hai đối tượng này tạo thành Cụm đôi. Cụm sao kép có thể dễ dàng quan sát bằng việc sử dụng một kính thiên văn nhỏ.
  • : Đám mây phân tử khổng lồ này chặn rất nhiều ánh sáng của Dải Ngân hà, khiến nó có vẻ mờ trong vùng không gian này.

xuất hiện để tỏa từ chòm sao Perseus. Các thiên thạch có thể được bắt đầu vào giữa tháng Bảy và đạt cực đại vào giữa tháng Tám. Các thiên thạch là mảnh vỡ của sao chổi Swift-Tuttle. Lúc cực điểm, trận mưa sao băng tạo ra 60 sao băng trở lên mỗi giờ. Những cơn mưa rào Perseid đôi khi tạo ra những quả cầu lửa rực rỡ.

  • Perseus là một chòm sao trên bầu trời phía bắc.
  • Chòm sao được đặt tên cho anh hùng thần thoại Hy Lạp và á thần Perseus, được biết đến với việc giết Gorgon Medusa.
  • Chòm sao này khá mờ nhạt và khó nhìn thấy ở những khu vực bị ô nhiễm ánh sáng. Hai ngôi sao sáng nhất của nó là Mirfak và Algol.
  • Mưa sao băng Perseid tỏa ra từ chòm sao vào tháng 7 và tháng 8.

【#4】Cách Tìm Chòm Sao Tiên Nữ

Bầu trời đêm của tháng 9 và tháng 10 báo trước sự trở lại của chòm sao Tiên nữ. Mặc dù không phải là chòm sao đẹp nhất trên bầu trời, Andromeda ẩn chứa một vật thể hấp dẫn trên bầu trời sâu thẳm và là nguồn gốc của những câu chuyện lịch sử hấp dẫn.

Để tìm chòm sao Andromeda, trước tiên hãy tìm hình chữ W ở phần phía bắc của bầu trời. Andromeda nằm ngay cạnh Cassiopeia, và cũng được kết nối với các ngôi sao hình hộp tạo nên . Andromeda hiển thị cho tất cả người xem ở Bắc bán cầu và nhiều người, nhưng không phải tất cả, người xem ở phía Nam đường xích đạo.

Ở Hy Lạp và La Mã cổ đại, các ngôi sao của Andromeda được nhìn thấy kết hợp với các để tạo thành một nữ thần sinh sản. Các nhà thiên văn học Ả Rập đã nhìn thấy “Al Hut” – một con cá. Ở Trung Quốc cổ đại, những người ngắm sao đã nhìn thấy nhiều nhân vật truyền thuyết khác nhau trong các ngôi sao của Andromeda, bao gồm cả một vị tướng nổi tiếng và các cung điện cho hoàng đế của họ. Ở nam Thái Bình Dương, nơi những chòm sao này nằm thấp trên đường chân trời, những người ngắm sao đã nhìn thấy các ngôi sao của Andromeda, Cassiopeia và Triangulum kết hợp với nhau thành một con cá heo.

Những ngôi sao sáng nhất của Andromeda

Chòm sao Andromeda có bốn ngôi sao sáng và nhiều ngôi sao mờ hơn. Loài sáng nhất được gọi là α Andromedae, hoặc Alpheratz. Alpheratz là một ngôi sao đôi nằm cách chúng ta chưa đầy 100 năm ánh sáng. Nó được chia sẻ với Pegasus, mặc dù nó không chính thức là một phần của chòm sao đó

Ngôi sao sáng thứ hai trong Andromeda được gọi là Mirach, hay β Andromedae. Mirach là một người khổng lồ đỏ nằm cách xa khoảng 200 năm ánh sáng, nằm dưới chân của bộ ba ngôi sao xuất hiện dẫn đến vật thể nổi tiếng nhất trên bầu trời sâu của Andromeda: Thiên hà Tiên nữ.

Các vật thể trên bầu trời sâu trong Chòm sao Andromeda

Vật thể trên bầu trời sâu nổi tiếng nhất trên bầu trời Bắc bán cầu là , còn được gọi là M31. Vật thể này là một thiên hà xoắn ốc nằm cách chúng ta khoảng 2,5 triệu năm ánh sáng. Nó tập trung đông đúc với tới 400 tỷ ngôi sao và được cho là có hai lỗ đen ở trung tâm của nó.

Thiên hà Tiên nữ là thiên thể xa nhất có thể được phát hiện từ Trái đất bằng mắt thường. Để tìm nó, hãy đi ra một địa điểm quan sát tối, sau đó xác định vị trí của ngôi sao Mirach. Từ Mirach, hãy vạch ra một đường tới các ngôi sao tiếp theo. M31 sẽ giống như một vệt sáng mờ. Cách tốt nhất để quan sát nó là qua ống nhòm hoặc kính thiên văn, bạn sẽ có thể nhận ra hình bầu dục của thiên hà. Nó có vẻ như đang đối mặt với bạn “cạnh tranh”.

Vào những năm 1920, Thiên hà Tiên nữ được gọi là Tinh vân Tiên nữ, và trong một thời gian dài, các nhà thiên văn học nghĩ rằng nó là một tinh vân bên trong thiên hà của chúng ta. Sau đó, một nhà thiên văn trẻ tên là đã quan sát nó qua kính thiên văn Hooker dài 2,5 mét tại Núi Wilson ở California. Ông đã quan sát các ngôi sao biến thiên Cepheid trong Andromeda và sử dụng quan hệ “độ sáng theo chu kỳ” của Henrietta Leavitt để xác định khoảng cách của chúng. Hóa ra là khoảng cách quá lớn đối với cái gọi là tinh vân nằm trong Dải Ngân hà. Các ngôi sao phải nằm trong một thiên hà khác. Đó là một khám phá đã thay đổi thiên văn học.

Kính viễn vọng Không gian Hubble quay xung quanh (được đặt tên để vinh danh Hubble) đã nghiên cứu Thiên hà Tiên nữ, chụp ảnh chi tiết về hàng tỷ ngôi sao của nó. Các nhà thiên văn học vô tuyến đã lập bản đồ các nguồn phát xạ vô tuyến trong thiên hà, và nó vẫn là một đối tượng cần quan sát mạnh mẽ.

Trong tương lai xa, thiên hà Milky Way và Andromeda sẽ . Vụ va chạm sẽ tạo thành một thiên hà mới khổng lồ mà một số người gọi là “Milkdromeda.”

【#5】Giới Thiệu Chòm Sao Tiên Hậu

Chòm sao Tiên Hậu được định vị ở bầu trời phương bắc. Cái tên của nó được đặt theo tên của nữ hoàng Cassiopeia, một nữ hoàng vô dụng và thích khoe khoang trong thần thoại Hy Lạp.

Chòm sao này được đặt tên trong danh sách các chòm sao của nhà thiên văn học Hy Lạp Ptolemy vào thế kỷ II và nó dễ dàng được quan sát trên bầu trời với hình dạng chữ W.

Chòm sao này chứa đựng vài đối tượng trong bầu trời sâu thẳm đáng chú ý trong đó cóa quần tinh M52 và M103, sao mới Tiên Hậu A và Quần tinh Hoa hồng Bạch.

Vị trí của chòm sao Tiên Hậu trên bầu trời

Tiên Hậu là chòm sao có kích thước lớn thứ 25 trên bầu trời, chiếm diện tích 598 độ vuông. Nó nằm ở góc phần tư thứ nhất của Bắc thiên cầu và có thể quan sát được trên các vĩ độ từ 90o đến -20o. Những chòm sao lân cận của nó là Tiên Nữ, Lộc Báo, Tiên Vương, Hiết Hổ, Anh Tiên.

Chòm sao này thuộc về gia đình các chòm sao Anh Tiên.

Nguồn gốc tên gọi của chòm sao Tiên Hậu

Thần biển đã gửi Kình Ngư (Cetus) đến vương quốc này để tàn phá vùng ven biển của Tiên Vương. Tiên Vương đã nghe theo lời của nhà tiên tri nói cho biết, để xoa dịu sự tức giận của Poseidon, ông và Tiên Hậu phải hy sinh người con gái Tiên Nữ (Andromeda) cho quái vật biển. Tuy nhiên, tại thời khắc cuối cùng, Tiên Nữ đã được cứu sống bởi người anh hùng Hy Lạp Anh Tiên (Perseus), khi người anh hùng này đi ngang qua, đã cứu sống Tiên Nữ từ tay quái vật biển.

Anh Tiên và Tiên Nữ sau đó đã kết hôn với nhau. Tại buổi hôn lễ, một trong số người hầu của Tiên Nữ tên là Phineus, xuất hiện và tuyên bố rằng ông có quyền kết hôn với Tiên Nữ. Do đó đã xảy ra xung đột giữa Phineus và Anh Tiên, một trận quyết chiến đã xảy ra, với việc sử dụng cái đầu của Medusa, một quái vật mà ông mới giết chết gần đây để đánh thắng đối thủ của ông. Chỉ một cái nhìn của Medusa sẽ biến mọi thứ thành đá. Tuy nhiên, cả nhà vua và nữ hoàng cũng bị giết chết bởi vì cái nhìn của cái đầu của quái vật biển lúc đó.

Thần Poseidon đã đặt Tiên Vương và Tiên Hậu lên bầu trời. Tiên Hậu trong thần thoại bị trừng phạt phải quay quanh cực Trái Đất mãi mãi, và bà được miêu tả ngồi trên ngai vàng trong tư thế đang chải tóc.

Một số ngôi sao nổi bật của chòm sao Tiên Hậu

Alpha Tiên Hậu (Schedar, Shedir): là một sao cam khổng lồ kiểu tinh tú K0IIIa, cách khoảng 228 năm ánh sáng. Nó được cho là một ngôi sao biến quang. Nó có độ sáng biểu kiến hơi sáng hơn hoặc mờ hơn Caph, phụ thuộc vào hệ thống sử dụng. Độ sáng của nó thay đổi từ 2,20 đến 2,23. Nó được định vị tại phía dưới bên phải của chữ W. Cái tên truyền thống của ngôi sao Schedar từ tiếng Ả Rập ‘şadr’ có nghĩa là ‘bộ ngực’. Cái tên này tham chiếu đến vị trị ngôi sao ở trái tim của Tiên Hậu.

Beta Tiên Hậu (Caph): là một ngôi sao tiền khổng lồ hoặc khổng lồ thuộc kiểu tinh tú F2III-IV, ở khoảng cách khoảng 54,5 năm ánh sáng. Nó là một ngôi sao biến quang kiểu Delta Scuti. Caph có độ sáng bieeir kiến trung bình 2,27. Cái tên của nó từ tiếng Ả Rập ‘kaf’ có nghĩa là ‘bàn tay’. Cùng với các ngôi sao Alpheratz trong chòm sao Tiên Nữ và Algenib trong chòm sao Anh Tiên trỏ theo 3 hướng đánh dấu xích đạo trời, tại điểm mơi mặt Trời đi qua điểm xuân phân và thu phân. Ngôi sao vàng-trắng này sáng hơn Mặt Trời 28 lần và kích thước gấp 4 lần. Hiện tại nó đang trong quá trình nguội xuống và sẽ dần dần trở thành một ngôi sao đỏ khổng lồ.

Gamma Tiên Hậu: là ngôi sao trung tâm của ký tự W và hiện tại là ngôi sao sáng nhất của chòm sao. Nó là một ngôi sao lam (kiểu tinh tú B0,5IVe), cách khoảng 610 năm ánh sáng, sáng gấp 40000 lần Mặt Trời và khối lượng gấp khoảng 15 lần. Đây là một ngôi sao biến quang rực rỡ và là một nguyên mẫu sao biến quang Gamma Tiên Hậu. Nó có sự biến đổi bất thường trong độ sáng từ 2,20 đến 2,34. Ngôi sao này quay rất nhanh và bề mặt phồng ra tại đường xích đạo. Người Trung Quốc gọi ngôi sao này là Tsih có nghĩa là ‘roi da’. Nó còn có biệt danh là Navi theo tên nhà thiên văn học Mỹ Virgil Ivan Grissom, nơi Navi là từ viết ngược của Ivan, ngôi sao được sử dụng để tham chiếc hướng cho những nhà du hành vũ trụ.

Gamma Tiên Hậu là một sao quang học nhị phân, một sao đôi quang học với độ sáng 11 gồm 2 ngôi sao ly giác khoảng 2 giây cung với cùng khối lượng so với Mặt Trời. Chu kỳ quỹ đạo của nó là 204 ngày. Nó được nhận biết với nguồn X quang. Số lượng bức xạ X quang của nó cao gấp 10 lần so với những ngôi sao lớp B và Be. Nó là ngôi sao Be đầu tiên được biết đến.

Delta Tiên Hậu (Ruchbah): là một ngôi sao nhị phân che khuất với một chu kỳ 460 ngày. Nó thuộc lớp tinh tú A5. Nó có khoảng cách khoảng 99 năm ánh sáng và có độ sáng biểu kiến có giá trị từ 2,68-2,74. Đây là ngôi sao sáng thứ 4 của chòm sao. Cái tên truyền thống của nó Ruchbah từ tiếng Ả Rập ‘rukbah’ có nghĩa là ‘đầu gối’. Nó còn được biết đến với cái tên Ksora.

Epsilon Tiên Hậu (Segin): là một ngôi sao sáng lam-trắng lớp B khổng lồ, cách khoảng 440 năm ánh sáng. Nó sáng hơn Mặt Trời 2500 lần. Nó có độ sáng biểu kiến trực quan 3,34. Tuổi của ngôi sao được đánh giá là 65 triệu năm và nó đang được kết thúc bởi việc hidrogen chảy. nó có sự hấp thụ helium vô cùng yếu.

Eta Tiên Hậu (Achird): là ngôi sao trong chòm sao Tiên Hậu gần Hệ Mặt Trời của chúng ta nhất với chủ 19,4 năm ánh sáng. Nó tương tự như Mặt Trời, một ngôi sao vàng-trắng lớp G hydrogen nóng chảy lùn, lạnh hơn Mặt Trời với nhiệt độ bề mặt 5730K. Nó có độ sáng biểu kiến 3,45. Nó có một người bạn đồng hành mờ, một ngôi sao làm cam lớp K với độ sáng biểu kiến 7,51, ly giác 11 giây cung. Hai ngôi sao thuộc lớp sao biến quang RS Canum Venaticorum.

Zeta Tiên Hậu: là một ngôi sao lam-trắng tiền khổng lồ (kiểu tinh tú B2IV), ở khoảng cách khoảng 600 năm ánh sáng. Nó có độ sáng biểu kiến 3,67. Ngôi sao này thuộc lớp sao biến quang SPB, đầu tiên nó tạo ra một từ trường. Tốc độ quay của ngôi sao là 56km/s và quay với chu kỳ 5,37 ngày.

Rho Tiên Hậu: thuộc lớp sao hiếm, một ngôi sao vàng hypergiants, trong Dải Ngân Hà. Ngôi sao thuộc lớp tinh tú G2Ia0e. Nó có khoảng cách khoảng 11650 năm ánh sáng và là ngôi sao sáng nhất được biết đến. Ngôi sao này có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Ngôi sao này sáng gấp 550000 lần Mặt Trời, độ sáng tuyệt đối -7,5. Nó có độ sáng biểu kiến trực quan có giá trị từ 4,1-6,2. Nó là ngôi sao biến quang đồng đều với sự biến đổi trong độ sáng đều đặn trong 50 năm.

V509 Tiên Hậu: là một ngôi sao kiểu G hypergiants, ở khoảng cách nhỏ hơn 7800 năm ánh sáng. Nó là một ngôi sao vàng-trắng là một ngôi sao biến quang đồng đều. Nó có độ sáng biến đổi trong khoảng 4,75-5,5.

Những đối tượng sâu thẳm trên bầu trời

M52 (NGC 7654): là một quần tinh mở, cách khoảng 5000 năm ánh sáng. Nó có độ sáng biểu kiến 5,0 và có thể nhìn thấy bằng ống nhòm. Độ tuổi của quần tinh này khoảng 35 triệu năm. Nó có đường kính biểu kiến khoảng 13 phút cung (19 năm ánh sáng). Quần tinh này được khám phá bởi Charles Messier năm 1774. Những ngôi sao sáng nhất của nó là 2 ngôi sao vàng khổng lồ có độ sáng 7,77 và 8,22.

M103 (NGC 581): là một quần tinh mở. Nó cách Trái Đất khoảng 10000 năm ánh sáng và bao gồm 172 ngôi sao. Độ tuổi của quần tinh ước chừng 25 triệu năm. Quần tinh này được khám phá bởi nhà thiên văn học người Pháp Pierre Méchain năm 1781.

Tiên Hậu A là một tàn dư sao mới. Nó đáng chú ý bởi một nguồn phát xạ trên bầu trời. Nó là nguồn bức xạ mạnh mẽ nhất trên bầu trời ngoài hệ Mặt Trời và là nguồn bức xạ được phát hiện lần đầu tiên năm 1947. Đám mây vật chất được nén trong vụ nổ trong khoảng 10 năm ánh sáng với tốc độ 4000-6000 km/s. Nó có nhiệt độ lên đến khoảng 50 triệu độ F. Vụ nổ được xảy ra tại khoảng cách cách Trái Đất 11000 năm ánh sáng và cách chúng ta khoảng 300 năm trước.

NGC 281 (Tinh vân Pacman): là môộtuùng HII, một đám mây khí lớn nơi được cho là vùng hình thành sao gần đây. Nó chứa đựng rất nhiều hydrogen nguyên tử bị ion hóa (HII) nơi nó tại ra ánh sáng tử ngoại trẻ, nóng, xanh. Nó có biệt danh là Tinh vân Pacman bởi vì nó có dặc tính của ký tự từ trò chơi video. Nó cách Trái Đất 9500 năm ánh sáng và được khám phá bởi nhà thiên văn học Mỹ E.E.Barnard vào năm 1883.

NGC 7789 (Quần tinh hoa hồng bạch): là một quần tinh sao mở, ở khoảng cách khoảng 7600 năm ánh sáng. Nó có độ sáng biểu kiến 6,7 và được phát hiện bởi nhà thiên văn học người Anh Caroline Herschel năm 1783. Quần tinh này còn được biết đến với cái tên Hoa hồng bạch bởi vì nó giống những cánh hoa hồng.

NGC 185 (Caldwell 18): là một thiên hà phỏng cầu lùn, cách Trái Đất khoảng 2,08 triệu năm ánh sáng. Nó là một vệ tinh của thiên hà Tiên Nữ và là một cặp vật lý với NGC 185. Nó được phân vào kiểu thiên hà 2 Seyfert. Nó có một hạt nhân thiên hà hoạt động (AGN-active galactic nucleus). Thiên hà này được khám phá bởi nhà thiên văn học người Anh John Herschel năm 1787 và lần đầu tiên được chụp bởi nhà thiên văn học người Mỹ James Edward Keepler khoảng giữa 1898-1900. Ông đã chụp bức ảnh thiên hà này qua kính thiên văn Crossley (36inch) tại đài thiên văn Lick ở California. Đây là một thiên hà bầu dục lùn không điển hình, NGC 185 chứa quần tinh sao trẻ và có bằng chứng cho thấy những ngôi sao trẻ xuất hiện trong quần tinh này mới đây.

NGC 147 (Caldwell 17): là một thiên hà phỏng cầu lùn, cách khoảng 2,53 triệu năm ánh sáng. Cũng giống như NGC 185, nó là một thiên hà vệ tinh của thiên hà Tiên Nữ và là thành viên của nhóm thiên hà địa phương. Nó được khám phá bởi John Herschel vào năm 1829. Nó có độ sáng biểu kiến trực quan 10,5.

【#6】Những Chòm Sao Chìa Khóa Của Bầu Trời

Bầu trời đêm với muôn ngàn tinh tú luôn khiến chúng ta say mê. Từ rất lâu rồi những đốm sáng trên cao luôn chứa đựng những bí ẩn của vũ trụ và cả những khát vọng muốn khám phá nó của con người. Thuở xưa, khi cuộc sống con người còn gắn liền với thiên nhiên thì những ngôi sao những chòm sao trên bầu trời lại còn có những vai trò hết sức quan trọng trong cuộc sống hàng ngày, như được dùng để xác định thời gian, mùa màng … xác định phương hướng cho những nhà thám hiểm trong những chuyến hải hành dong buồm ra khơi xa.

Người Trung Quốc có câu “Biết được Bắc Đẩu, đi khắp thế gian”. Chòm sao Bắc Đẩu(1) ngày nay theo phân chia 88 chòm sao trên bầu trời của Hiệp Hội Thiên Văn Quốc Tế(2) thì nó là một phần của chòm sao Gấu Lớn (Ursa Major), đó là 7 ngôi sao có hình dạng chiếc gàu xuất hiện ở phía bắc khi hoàng hôn xuống trong những đêm mùa xuân và hè.

Thiên văn phương đông trong đó có Việt Nam gọi nó là Bắc Đẩu Thất Tinh, nó còn xuất hiện trong rất nhiều nền văn hóa, với người Mỹ nó có tên gọi “Cái Muỗng Lớn” (Big Dipper) vì hình dạng rất đặc biệt trên bầu trời.

Điểm đặc biệt của chòm Bắc Đẩu ngoài hình dạng ra chính là ở công dụng xác định phương hướng, nó giúp chúng ta xác định chính xác hướng bắc trong trường hợp khó quan sát được sao Bắc Cực (Polaris) – sao nằm tại cực bắc trong chòm Gấu Nhỏ (Ursa Minor) vốn không phải là một ngôi sao sáng lắm

Thẳng theo cạnh gàu nối liền 2 sao β và α của chòm Gấu Lớn là chỉ thẳng hướng bắc và gấp khoảng 5 lần đoạn đó sẽ giúp chúng ta tìm đến sao Bắc Cực.

Ngoài xác định phương hướng chòm Gấu Lớn còn là một chòm sao “chìa khóa” quan trọng giúp cho những người mới quan sát bầu trời định vị được các chòm sao khác quanh nó.

δ đến γ sẽ dẫn ta đến sao Regulus là sao sáng nhất trong chòm Sư Tử còn được gọi là trái tim của mãnh sư. 1. Đến chòm Sư Tử(Leo): Cạnh gàu từ sao

2. Đến chòm Mục Phu(Bootes): Nương theo cán gàu vẽ một đường cong ra ngoài, lấy tâm là sao Denebola là sao sáng ở đuôi của chòm Sư Tử ta sẽ nhìn thấy ngôi sao Arcturus có màu vàng cam trong chòm Bootes. Arcturus rất dễ nhận biết vì nó là sao sáng thứ 3 trên bầu trời đêm.

3. Đến chòm Song Tử(Gemini): Nối 2 ngôi sao δ và sao β, ta lại kẻ một vạch dài ra phía trước, đường ấy sẽ dẫn tới sao Castor trong chòm Song Tử. Sẽ không khó để nhận biết chòm Song Tử với hai anh em sao sáng Pollux và Castor cạnh nhau ở phần đầu của chòm.

Từ ngôi sao ε của chòm Gấu Lớn, ta nối thẳng vào sao Bắc Cực và kẻ một đường nối đi suốt luôn sang hướng bên kia thì găp sao γ của chòm Tiên Hậu. Chòm Tiên Hậu có dạng chữ M ở phía đối diện với chòm Gấu Lớn qua sao Bắc Cực nên khi chòm Gấu Lớn bắt đầu lặn mất thì chòm Tiên Hậu mới hiện lên ở hướng đông và ngược lại. 4. Đến chòm Tiên Hậu(Cassiopeia):

5. Đến chòm Ngự Phu(Auriga): Ở cuối cán gàu có 2 ngôi sao là η và ζ. Ta lại nối 2 sao đó và vạch một đường kẻ dài ngang phía trên miệng gàu. Nó sẽ dẫn đến ngôi sao Capella trong chòm Ngự Phu.

Chòm Sao Thợ Săn(Orion)

Chòm sao Thợ Săn là chòm sao của mùa đông, hẳn bất kì ai trong số chúng ta cũng ấn tượng với hình dáng như chiếc nơ của nó với 3 sao thẳng hàng nằm ở thắt lưng của chàng tráng sĩ.

Ở Việt Nam trong dân gian còn có tên gọi là Sao Cày cho phần giữa của chòm vì nó giống như hình của chiếc lưỡi cày.

Trong trường ca Odyssey của Homer, chòm sao Orion là một trong những chiếc la bàn tự nhiên mà chàng Odysseus đã sử dụng trong chuyến hải trình dài dằng dặc của mình tìm đường về với quê hương.

Phía dưới 3 sao thắt lưng thẳng hàng của chòm cũng là 3 đốm sáng nhỏ thẳng hàng tạo thành thanh kiếm của chàng Orion, vùng giữa chính là cụm tinh vân Orion nổi tiếng: M42, M43…

Thẳng theo hướng của thanh kiếm là gần như chính xác hướng Nam , quả là một chiếc la bàn tự nhiên tuyệt diệu.

Từ chòm Orion chúng ta có thể tìm ra rất nhiều chòm sao khác xuất hiện vào mùa đông và đều là những chòm sao sáng của bầu trời.

1- Sao Sirius và chòm Canis Major (Đại Khuyển)

Hãy kéo dài 3 sao thẳng hàng ở thắt lưng của Orion bạn sẽ gặp một ngôi sao sang xanh rực rỡ đó chính là sao Sirus trong chòm Đại Khuyển. Sirius còn gọi là sao Thiên Lang, ngoại trừ các hành tinh nó là ngôi sao sáng nhất của bầu trời đêm. Sirius cách chúng ta 8.6 năm ánh sáng.

2- Sao Procyon – Chòm Canis Minor (Tiểu Khuyển) và Tam Giác Mùa Đông

Procyon là ngôi sao sáng thứ 8 trên bầu trời cùng với Sirus và Betelgeuse (chòm Orion) tạo thành một tam giác đều với 3 đỉnh rực sáng.

3-Sao Aldebaran và chòm Taurus (Kim Ngưu) – Cụm sao Tua Rua

Aldabaran, ngôi sao có màu đỏ cam là một nhánh của chữ V- sừng bò của chòm Taurus. Nó là ngôi sao sáng thứ 13 trên bầu trời. Hãy kẻ đường thẳng từ 3 sao thắt lưu của Orion nhưng ngược hướng với Sirus để tìm ra Aldebaran.

Gần chòm Taurus có một cụm sao mờ rất nổi tiếng đó là Pleiades hay ở Việt Nam còn gọi là Tua Rua. Cụm sao này còn gọi là sao Mạ vì xuất hiện lúc sáng sớm vào đầu tháng 6 thời điểm gieo mạ.

4- Chòm Gemini (Song Tử)

Sẽ không khó xác định chòm Gemini vào lúc này( tháng 2/2008) vì đang có Sao Hỏa sáng đỏ ở trong chòm. Nhưng vào những lúc khác bạn có thể dùng sao Betelguese và thắt lưng của Orion để xác định sao hai sao Pollux và Castor trong chòm Gemini.

5- Chòm sao Auriga (Ngự Phu)

Ở trên đầu của chòm sao Orion, xuôi theo thanh kiếm về hướng bắc các bạn sẽ bắt gặp một chòm sao có hình ngũ giác đó là chòm Auriga(Ngự Phu) trong đó có sao Capella là sao sáng thứ 6 của bầu trời.

6- Lục Giác Mùa Đông

Các sao sáng của những chòm sao trên hợp thành các đỉnh của 1 lục giác gọi là Lục Giác Mùa Đông.

Chòm Sao Thiên Nga – Thập Tự Phương Bắc

Chòm sao Thiên Nga (Cygnus) xuất hiện trên bầu trời vào những đêm hè với Ngân Hà tựa như dải lụa bạc vắt ngang bầu trời. Sông Ngân khi chảy qua chòm Thiên Nga thì tách ra làm hai nhánh và đây cũng là nơi Ngân Hà nhìn rõ nhất.

Chòm Thiên Nga còn có tên gọi khác là Thập Tự Phương Bắc vì hình dạng như cây thánh giá của nó đối ngược với chòm Thập Tự Phương Nam . Cũng như chòm Thập Tự Phương Nam đây là chòm sao quan trọng trong việc định hướng, đường thẳng nối sao Deneb sao sáng nhất trong chòm ở đỉnh thập tự với sao Gienah ở cạnh sẽ chỉ gần như chính xác hướng Bắc.

Tam giác mùa hè

Theo dòng chảy của sông Ngân chúng ta sẽ bắt gặp tam giác mùa hè với 3 sao sáng: Vega (chòm Lyra – Thiên Cầm) , Deneb (chòm Cygnus – Thiên Nga) và Altair (chòm Aquila – Đại Bàng) với sao Altair là đỉnh nhọn hướng về phía Nam

Mỗi năm vào tháng 7 với những cơn mưa không dứt, khiến chúng ta nhớ lại câu chuyện buồn của Ngưu Lang – Chức Nữ. Dòng sông Ngân ngăn đôi hai bờ, Ngư Lang ( sao Altair) ở bờ Tây còn nàng Chức Nữ phía bờ Đông xa hơn về phương bắc. Sao Ngưu Lang rất dễ nhận biết vì cạnh nó nằm giữa và gần như thẳng hàng với hai sao nhỏ.

Chòm sao Nam Thập gắn liền với hình ảnh của những vùng đất cực nam, hình ảnh nó xuất hiện trên lá cờ các nước của Châu Đại Dương.

Trên hải trình xuôi về phương nam khám phá ra các vùng đất mới, khi qua khỏi đường xích đạo và càng dần về phương nam thì các chòm sao dùng để định hướng như Bắc Đẩu và sao Bắc Cực không còn quan sát được nữa. Lúc này chòm Nam Thập chính là chiếc la bàn tin cậy cho các nhà thám hiểm.

Ảnh: Chòm sao Thập Tự trên lá cờ nước Úc

Khác với bắc cực, nam cực không có sao để làm mốc.Thật ra là có, đó là sao Sigma(σ) của chòm Octans (Kính bát phân), chòm sao được đặt theo tên của một dụng cụ đo góc trong thiên văn và hàng hải. Thế nhưng, với độ sáng biểu kiến là + 5.5 gần như sao Sigma Octantis cực kì khó nhận biết bằng mắt thường. May mắn thay, chòm Nam Thập cũng hữu dụng như chòm Bắc Đẩu để xác định phương hướng. Kéo dài cây thánh giá sẽ cho ta gần như chính xác hướng nam.

【#7】Số Ngôi Sao Sáng Trong Chòm Bắc Đẩu. Có Bao Nhiêu Ngôi Sao Trong Chòm Sao Ursa Major

Nổi bật nhất và nổi tiếng cho tất cả, không có ngoại lệ, các chòm sao, tất nhiên, chòm Bắc Đẩu. Thay vào đó, nhìn thấy rõ ràng trên bầu trời đêm không phải là cô, và một phần của mình – Big Dipper. Nếu nhìn tốt chặt chẽ, phía dưới và bên phải của nó một vài ngôi sao có thể được nhìn thấy, các thành phần chân và Dipper đầu. Mẫu trong chòm sao này thực sự là rất thú vị. Sau khi tất cả, không ai đã từng nhìn thấy một con gấu với đuôi dài như vậy.

Các phần dễ thấy nhất của chòm sao

Số ngôi sao sáng trong chòm sao Đại Hùng được biết là tất cả. chỉ có bảy của họ. Tên của xếp hạng sao này được nhà thiên văn học Ả Rập trong thời Trung Cổ. Để tai của chúng tôi “tên” của họ âm thanh thực sự lạ lùng:

Trên mặt đất, những ngôi sao này dường như cách đều. Trong thực tế, xa nó. Số ngôi sao sáng trong chòm Bắc Đẩu – bảy và tất cả chúng đều từ trái đất và mặt trời không phải là ở những khoảng cách bằng nhau.

Gần nhất với hành tinh của chúng ta là Benetnash. Trước khi các ngôi sao xa nhất – Alioto – sáu mươi năm ánh sáng. Tuy nhiên, có vẻ sáng sủa hơn Benetnash. Đây là đối tượng tươi sáng và lấp lánh Bắc Đẩu. Cường độ ánh sáng nhìn thấy được phát ra bởi tất cả các ngôi sao của chòm Bắc Đẩu mà gần gũi với các ngôi sao của tầm quan trọng thứ hai.

SỰ tHẬT tHÚ VỊ

Nếu bạn thực sự nhìn kỹ vào một trong những ngôi sao của chòm Bắc Đẩu – Mizar, nó có thể được nhìn thấy ngay bên cạnh nhấp nháy mờ nhạt của cô. Lý do rất đơn giản. Mizar – không phải là một ngôi sao bình thường và một đôi.

Các cơ sở, nằm ngay bên cạnh nó, được gọi là Alcor. Với hai từ tiếng Ả Rập được dịch là “ngựa” và “Kỵ sĩ”. Alcor và Mizar – một trong những dễ thấy nhất từ các ngôi sao nhị phân Trái Đất.

Số ngôi sao sáng trong chòm Bắc Đẩu – bảy. Tuy nhiên, nếu chúng ta nhìn vào nó qua ống nhòm hoặc kính thiên văn, bạn sẽ thấy hai bôi nhọ nhỏ của ánh sáng. Không giống như các ngôi sao, họ trông mờ và mờ. Vì vậy, nhìn vào thiên hà ở xa Trái Đất. Tọa lạc tại Gấu bên trong gọi là Whirlpool và Vòng hoa.

Vòng xoay cảng của Big Dipper

Thực tế rằng trái đất của chúng ta không đứng yên, nó được biết đến với bất kỳ học trò. Như một hệ quả của phong trào của nó, có vẻ như những vì sao trên bầu trời xoay. Nó không là ngoại lệ trong vấn đề này và xô. Vào mùa đông và mùa thu, Big Dipper nằm ở phía bắc của bầu trời đêm, không quá xa chân trời. Vào mùa xuân và mùa hè, các chòm sao đáng chú ý nhất có thể được nhìn thấy gần như ở đỉnh cao. Và trong thời gian này trong năm Big Dipper trông ngược.

la bàn Heavenly

Như vậy, số lượng các ngôi sao sáng trong chòm Bắc Đẩu – chính xác bảy. Hai trong số họ có thể phục vụ như một hướng dẫn cho những ai đang trong quá trình. Thực tế là nó rất dễ dàng để khám phá những ngôi sao nổi tiếng nhất của thế giới – miền Bắc. Làm cho nó dễ dàng. Chúng ta chỉ cần vẽ một đường tưởng tượng về hai ngôi sao bên ngoài của bát Dipper. Hơn nữa bản nên đo xấp xỉ khoảng cách giữa chúng. Sao Bắc Đẩu riêng của mình nằm gần phía trên Bắc cực.

Trong những ngày cũ, khi không có bất kỳ công cụ điều hướng, cụ thể là nó phục vụ như là một bước ngoặt đối với tất cả các thủy thủ và khách du lịch. Vì vậy, nếu bạn đột nhiên thấy mình trong một tình huống khó khăn trong một khu vực không quen thuộc – nhìn vào chòm Bắc Đẩu. Sao Bắc Đẩu, được tìm thấy trên nó, sẽ chỉ cho bạn cách để phía bắc. đối tượng rất sáng nhỏ, và không này trên bầu trời đã xa nhiều hơn một lần cứu thua trong rừng taiga, trên sa mạc hay trên biển. Sao Bắc Đẩu được lãnh đạo bởi những người hàng xóm gần nhất của Big Dipper – Ursa Minor. Diện tích cả hai “động vật” được coi là địa điểm cho việc phân loại của các nhà thiên văn quanh cực.

Có bao nhiêu ngôi sao trong chòm Bắc Đẩu

Tất nhiên, trong cùng một chòm sao của các ngôi sao là cao hơn nhiều so với ở phần nổi bật nhất – xô. Tại thời điểm này, họ có khoảng 125. Đó là hơn một trăm đối tượng tươi sáng dựa vào đó mặt trời sẽ trông giống như một điểm nhỏ và kín đáo của ánh sáng. Gần nhất một ngôi sao với Trái đất, không may, thậm chí không thể nhìn thấy được bằng mắt thường. Tên cô cũng không có. Theo phân loại thiên văn nó đi như ngôi sao của 7,5m. Ánh sáng từ nó đến Trái Đất là xấp xỉ 8,25 năm. Đây là gần gấp đôi trong những ngôi sao gần nhất đối với chúng tôi – Alpha Centauri. Như vậy, câu trả lời cho câu hỏi về bao nhiêu ngôi sao trong chòm sao Đại Hùng, rất đơn giản – nhiều hơn một trăm không phải tất cả trong số họ có thể nhìn thấy mà không một kính thiên văn hoặc ống nhòm. Để xem vào xô một con thú hoang dã với một cái đuôi dài, trên thực tế, bạn cần phải có đủ trí tưởng tượng.

Legend of the Big Dipper

Tất nhiên, trên các đối tượng đáng chú ý như của bầu trời đêm như chòm sao sao Ursa Major, chỉ đơn giản là không thể có nhiều loại khác nhau của những huyền thoại và truyền thuyết. Truyền thuyết nổi tiếng nhất của nó được phát minh bởi người Hy Lạp. Nhà biên niên nói về đất nước cổ kính này đã từng là vua của Arcadia là con gái xinh đẹp khác thường Callisto. Và như vậy các cô gái nâng lên lời kêu gọi của ông rằng dám cạnh tranh với các anh hùng, vợ của Zeus. Một nữ thần tức giận, sử dụng sức mạnh huyền bí của mình, tất nhiên, trả thù người phụ nữ kiêu ngạo, biến cô thành một con gấu. Returns lần này với săn bắn con trai Arcas Callisto thấy ở cửa của con thú hoang dã của cung điện, ông quyết định giết hắn. Tuy nhiên, vào giây phút cuối cùng anh dừng lại mình thờ ơ với Zeus sắc đẹp. Sau khi giải cứu Callisto được nâng lên bầu trời. Các ngôi sao của chòm Bắc Đẩu – đây là nó. Cùng lúc đó vị thần tối cao của bầu trời và lớn lên con chó yêu quý của mình Belle. Ngày nay nó được biết đến như Little Dipper.

chòm sao gần

Ngôi sao trong chòm sao Ursa Major, hay đúng hơn là trong xô của nó – dễ thấy nhất trên bầu trời đêm. Tuy nhiên, bên cạnh những chòm Đại Hùng, tại khu vực đó và một vài chòm sao nổi tiếng. Một điểm tham chiếu cho việc tìm kiếm một trong số họ có thể giống như Sao Bắc Đẩu. Đằng sau cô, ở phía đối diện của Gấu Lớn, xấp xỉ cùng một khoảng cách, màu sắc quen thuộc với nhiều tên là Cassiopeia. Bề ngoài, chòm sao này trông giống như một lá thư của Nga “M”. Ở một số địa điểm Trái Đất Cassiopeia “flips” và trở thành W. Latinh

Giữa nó và Little Dipper có thể được nhìn thấy không phải như vậy đáng chú ý, nhưng cũng không biết Cepheus chòm sao. Rõ ràng hình thức có thể nhìn thấy, nó không quan trọng. Giữa Big và Little Dipper là dễ dàng nhận thấy như con rồng quằn quại. Chuỗi các ngôi sao của nó có thể dễ dàng nối với nhau bằng một đường gãy trên bản đồ.

Vâng, hy vọng, chúng tôi đã trả lời cho câu hỏi chính của bài viết là cơ sở cố định như sáng có trong chòm Bắc Đẩu. Các muôi chỉ bảy. Các chòm sao cơ bản bao gồm khoảng 125 xa “mặt trời”.

【#8】Tìm Phương Hướng Bằng Các Chòm Sao

Người Trung Quốc có câu “Biết được Bắc Đẩu, đi khắp thế gian”. Chòm sao Bắc Đẩu(1) ngày nay theo phân chia 88 chòm sao trên bầu trời của Hiệp Hội Thiên Văn Quốc Tế(2) thì nó là một phần của chòm sao Gấu Lớn (Ursa Major), đó là 7 ngôi sao có hình dạng chiếc gàu xuất hiện ở phía bắc khi hoàng hôn xuống trong những đêm mùa xuân và hè.

Thiên văn phương đông trong đó có Việt Nam gọi nó là Bắc Đẩu Thất Tinh, nó còn xuất hiện trong rất nhiều nền văn hóa, với người Mỹ nó có tên gọi “Cái Muỗng Lớn” (Big Dipper) vì hình dạng rất đặc biệt trên bầu trời.

Điểm đặc biệt của chòm Bắc Đẩu ngoài hình dạng ra chính là ở công dụng xác định phương hướng, nó giúp chúng ta xác định chính xác hướng bắc trong trường hợp khó quan sát được sao Bắc Cực (Polaris) – sao nằm tại cực bắc trong chòm Gấu Nhỏ (Ursa Minor) vốn không phải là một ngôi sao sáng lắm

Thẳng theo cạnh gàu nối liền 2 sao β và α của chòm Gấu Lớn là chỉ thẳng hướng bắc và gấp khoảng 5 lần đoạn đó sẽ giúp chúng ta tìm đến sao Bắc Cực.

Ngoài xác định phương hướng chòm Gấu Lớn còn là một chòm sao “chìa khóa” quan trọng giúp cho những người mới quan sát bầu trời định vị được các chòm sao khác quanh nó.

Sao bắc đẩu (Polaris)

Polaris là sao sáng nhất trong chòm sao Tiểu Hùng, tên La Tinh: Alpha Ursae Minoris, có kí hiệu là α UMi. Hiện nay Polaris là sao Bắc Cực, vì vị trí rất gần thiên cực bắc của nó trên thiên cầu. Do hiện tượng tuế sai, trong đó trục quay của Trái Đất có chuyển động quay với chu kỳ 25800 năm, gây ra thay đổi vị trí thiên cực của thiên cầu theo một vòng tròn bán kính khoảng 23,5°, với tâm nằm giữa chòm sao Thiên Long.

Sao Polaris có thể tìm thấy trên hướng nối từ sao Merak (β UMa) tới sao Dubhe (α UMa) trong chòm sao Đại Hùng), là hai ngôi sao ở phần cuối của cái gàu (tưởng tượng) của chòm sao này. Polaris cũng có thể tìm thấy trên hướng trung tâm của chòm sao Tiên Hậu, có hình ảnh chữ W méo.

1. Đến chòm Sư Tử(Leo):

Cạnh gàu từ sao δ đến γ sẽ dẫn ta đến sao Regulus là sao sáng nhất trong chòm Sư Tử còn được gọi là trái tim của mãnh sư.

2. Đến chòm Mục Phu(Bootes):

Nương theo cán gàu vẽ một đường cong ra ngoài, lấy tâm là sao Denebola là sao sáng ở đuôi của chòm Sư Tử ta sẽ nhìn thấy ngôi sao Arcturus có màu vàng cam trong chòm Bootes. Arcturus rất dễ nhận biết vì nó là sao sáng thứ 3 trên bầu trời đêm.

3. Đến chòm Song Tử(Gemini):

Nối 2 ngôi sao δ và sao β, ta lại kẻ một vạch dài ra phía trước, đường ấy sẽ dẫn tới sao Castor trong chòm Song Tử. Sẽ không khó để nhận biết chòm Song Tử với hai anh em sao sáng Pollux và Castor cạnh nhau ở phần đầu của chòm.

4. Đến chòm Tiên Hậu(Cassiopeia):

Từ ngôi sao ε của chòm Gấu Lớn, ta nối thẳng vào sao Bắc Cực và kẻ một đường nối đi suốt luôn sang hướng bên kia thì găp sao γ của chòm Tiên Hậu. Chòm Tiên Hậu có dạng chữ M ở phía đối diện với chòm Gấu Lớn qua sao Bắc Cực nên khi chòm Gấu Lớn bắt đầu lặn mất thì chòm Tiên Hậu mới hiện lên ở hướng đông và ngược lại.

5. Đến chòm Ngự Phu(Auriga):

Ở cuối cán gàu có 2 ngôi sao là η và ζ. Ta lại nối 2 sao đó và vạch một đường kẻ dài ngang phía trên miệng gàu. Nó sẽ dẫn đến ngôi sao Capella trong chòm Ngự Phu.

Chòm sao Thợ Săn là chòm sao của mùa đông, hẳn bất kì ai trong số chúng ta cũng ấn tượng với hình dáng như chiếc nơ của nó với 3 sao thẳng hàng nằm ở thắt lưng của chàng tráng sĩ.

Hình tượng của chòm Orion là chàng thợ săn dũng mãnh

Ở Việt Nam trong dân gian còn có tên gọi là Sao Cày cho phần giữa của chòm vì nó giống như hình của chiếc lưỡi cày.Trong trường ca Odyssey của Homer, chòm sao Orion là một trong những chiếc la bàn tự nhiên mà chàng Odysseus đã sử dụng trong chuyến hải trình dài dằng dặc của mình tìm đường về với quê hương.

Phía dưới 3 sao thắt lưng thẳng hàng của chòm cũng là 3 đốm sáng nhỏ thẳng hàng tạo thành thanh kiếm của chàng Orion, vùng giữa chính là cụm tinh vân Orion nổi tiếng: M42, M43…

Thẳng theo hướng của thanh kiếm là gần như chính xác hướng Nam, quả là một chiếc la bàn tự nhiên tuyệt diệu.

Từ chòm Orion chúng ta có thể tìm ra rất nhiều chòm sao khác xuất hiện vào mùa đông và đều là những chòm sao sáng của bầu trời.

1- Sao Sirius và chòm Canis Major (Đại Khuyển)

Hãy kéo dài 3 sao thẳng hàng ở thắt lưng của Orion bạn sẽ gặp một ngôi sao sang xanh rực rỡ đó chính là sao Sirus trong chòm Đại Khuyển. Sirius còn gọi là sao Thiên Lang, ngoại trừ các hành tinh nó là ngôi sao sáng nhất của bầu trời đêm. Sirius cách chúng ta 8.6 năm ánh sáng.

2- Sao Procyon – Chòm Canis Minor (Tiểu Khuyển) và Tam Giác Mùa Đông

Procyon là ngôi sao sáng thứ 8 trên bầu trời cùng với Sirus và Betelgeuse (chòm Orion) tạo thành một tam giác đều với 3 đỉnh rực sáng.

3-Sao Aldebaran và chòm Taurus (Kim Ngưu) – Cụm sao Tua Rua

Aldabaran, ngôi sao có màu đỏ cam là một nhánh của chữ V- sừng bò của chòm Taurus. Nó là ngôi sao sáng thứ 13 trên bầu trời. Hãy kẻ đường thẳng từ 3 sao thắt lưu của Orion nhưng ngược hướng với Sirus để tìm ra Aldebaran.

Gần chòm Taurus có một cụm sao mờ rất nổi tiếng đó là Pleiades hay ở Việt Nam còn gọi là Tua Rua. Cụm sao này còn gọi là sao Mạ vì xuất hiện lúc sáng sớm vào đầu tháng 6 thời điểm gieo mạ.

4- Chòm Gemini (Song Tử)

Sẽ không khó xác định chòm Gemini vào lúc này( tháng 2/2008) vì đang có Sao Hỏa sáng đỏ ở trong chòm. Nhưng vào những lúc khác bạn có thể dùng sao Betelguese và thắt lưng của Orion để xác định sao hai sao Pollux và Castor trong chòm Gemini.

5- Chòm sao Auriga (Ngự Phu)

Ở trên đầu của chòm sao Orion, xuôi theo thanh kiếm về hướng bắc các bạn sẽ bắt gặp một chòm sao có hình ngũ giác đó là chòm Auriga(Ngự Phu) trong đó có sao Capella là sao sáng thứ 6 của bầu trời.

6- Lục Giác Mùa Đông

Các sao sáng của những chòm sao trên hợp thành các đỉnh của 1 lục giác gọi là Lục Giác Mùa Đông.

Đỉnh lục giác là các sao:

-Sirius: sao sáng nhất bầu trời (chòm Canis Major – Đại Khuyển)

-Rigel: sáng thứ 7 (Chòm Orion- Thợ săn)

-Aldebaran: sáng thứ 13 (Chòm Taurus – Kim Ngưu)

-Capella : sáng tứ 6 (chòm Auriga – Ngự Phu)

-Pollux và Castor: sáng thứ 16 và 45 (chòm Gemini – Song Tử)

-Procyon: sáng thứ 8 (chòm Canis Minor – Tiểu Khuyển)

Theo dòng chảy của sông Ngân chúng ta sẽ bắt gặp tam giác mùa hè với 3 sao sáng: Vega (chòm Lyra – Thiên Cầm) , Deneb (chòm Cygnus – Thiên Nga) và Altair (chòm Aquila – Đại Bàng) với sao Altair là đỉnh nhọn hướng về phía Nam.

Mỗi năm vào tháng 7 với những cơn mưa không dứt, khiến chúng ta nhớ lại câu chuyện buồn của Ngưu Lang – Chức Nữ. Dòng sông Ngân ngăn đôi hai bờ, Ngư Lang ( sao Altair) ở bờ Tây còn nàng Chức Nữ phía bờ Đông xa hơn về phương bắc. Sao Ngưu Lang rất dễ nhận biết vì cạnh nó nằm giữa và gần như thẳng hàng với hai sao nhỏ.

Chòm sao Nam Thập gắn liền với hình ảnh của những vùng đất cực nam, hình ảnh nó xuất hiện trên lá cờ các nước của Châu Đại Dương.

Trên hải trình xuôi về phương nam khám phá ra các vùng đất mới, khi qua khỏi đường xích đạo và càng dần về phương nam thì các chòm sao dùng để định hướng như Bắc Đẩu và sao Bắc Cực không còn quan sát được nữa. Lúc này chòm Nam Thập chính là chiếc la bàn tin cậy cho các nhà thám hiểm.

Khác với bắc cực, nam cực không có sao để làm mốc.Thật ra là có, đó là sao Sigma(σ) của chòm Octans (Kính bát phân), chòm sao được đặt theo tên của một dụng cụ đo góc trong thiên văn và hàng hải. Thế nhưng, với độ sáng biểu kiến là + 5.5 gần như sao Sigma Octantis cực kì khó nhận biết bằng mắt thường. May mắn thay, chòm Nam Thập cũng hữu dụng như chòm Bắc Đẩu để xác định phương hướng. Kéo dài cây thánh giá sẽ cho ta gần như chính xác hướng nam.

Ảnh: Sử dụng chòm Nam Tào để xác định hướng Nam

(1) Không hiểu tại sao từ lâu có rất nhiều người dùng tên gọi Bắc Đẩu cho sao Bắc Cực(Polaris), thậm chí là trong cả sách giáo khoa. Trong chương trình “Đường Lên Đỉnh Olympia” gần đây cũng có đáp án gọi Bắc Đẩu cho sao Bắc Cực. Đây là sự nhầm lẫn trong tên gọi.

Về tên gọi Bắc Đẩu: “Đẩu” ( 斗 4nét ) có nghĩa là cái đấu, cái chén, cái vại… Bắc Đẩu ( 北斗) thực chất không phải một ngôi sao mà là một mảng sao gồm 7 sao, chúng có vị trí sắp xếp trông tựa cái xoong, cái gàu múc nước….(tức”đẩu”). Chòm bắc đẩu theo thiên văn hiện đại là 7 sao chính của chòm Gấu Lớn. Ngoài Bắc Đẩu Thất Tinh còn có tên gọi Nam Đẩu Lục Tinh là 6 sao có hình cái gàu tương tự trong chòm Cung Thủ (Sagittarius).

(2) Hiệp Hội Thiên Văn Quốc Tế – International Astronomical Uni-on (IAU) đã chia bầu trời thành 88 chòm sao. Các tên gọi như Bắc Đẩu, Big Dipper với phần sao của chòm Gấu Lớn, hay Thần Nông đối với chòm sao Bọ Cạp chỉ là tên gọi tương ứng trong các nền văn hóa với một phần của các chòm sao theo ranh giới hiện nay. Ở tiếng Anh người ta gọi các tên dạng này là “asterism”- các chòm sao không chính thức, để phân biệt với “constellation”- các chòm sao chính thức.

【#9】Thần Thoại Về Anh Hùng Perseus Và Chòm Sao Anh Tiên

Trong thần thoại Hy Lạp, Perseus là người được vua Polydectes phái đến để tiêu diệt và lấy đầu của Medusa the Gorgon – một con quỷ có khả năng biến bất cứ ai hoá đá khi nhìn vào mặt nó.

Polydectes là vua của đảo Seriphos, cùng với người em Dictys là con của Poseidon và Cerebia. Polydectes đã đem lòng yêu Danaë, mẹ của Perseus, khi hai mẹ con được cứu bởi Dictys. Perseus đã đủ trưởng thành và rất bảo vệ người mẹ của mình, quyết không cho vua Polydectes đến gần. Do đó, nhà vua đã lập mưu để đẩy Perseus đi khỏi vương quốc của mình. Nhà vua đã giả vờ là chuẩn bị kết hôn với Hippodamia, nữ hoàng của vương quốc Pisa, và ra lệnh cho tất cả thần dân của Seriphos phải dâng cho mình những món quà phù hợp. Bạn bè của Perseus đã dâng những chú ngựa, nhưng Perseus lại không mang theo, nên Polydectes đã tuyên bố rằng ông muốn có cái đầu của Gorgon Medusa, vì trước đó Perseus từng nói rằng mình phải chịu một nhiệm vụ rất khắc nghiệt là lấy đầu của một con quỷ Gorgon. Perseus đồng ý và Polydectes nói rằng anh không thể quay lại hòn đảo nếu không có cái đầu của Medusa.

Hình 1. Bức tượng Perseus đang nắm giữ cái đầu của Medusa được trưng bày tại Florence (Ý), tác phẩm của Benvenuto Cellini (1554). Ảnh: Hien PHAN.

Medusa là một trong ba chị em quỷ Gorgon, là người xinh đẹp nhất, và là người duy nhất không bất tử. Cô là nguyên nhân chọc giận nữ thần Athena vì bản thân đã làm tình với – hoặc bị hiếp bởi – Poiseidon ngay trong đền thờ của Athena. Athena là một nữ thần của trí tuệ, thủ công mỹ nghệ, và cũng là nữ thần chiến tranh. Athena đã trừng phạt Medusa bằng cách biến mái tóc của cô thành những con rắn.

Perseus đã tiêu diệt Medusa, được cho là đã dùng cái khiên của mình làm gương soi để tránh cái nhìn trực tiếp của Medusa. Medusa bị giết, và Pegasus và Chrysaor xuất hiện từ cơ thể của con quỷ này. Pegasus là một con ngựa có cánh, còn Chrysaor là một chàng trai trẻ, cả hai đều là con của Gorgon Medusa và Poseidon và chỉ được sinh ra khi Perseus chặt đầu Medusa.

Perseus sau đó tiếp tục hành trình đến vương quốc của vua Cepheus, người có con gái là công chúa Andromeda đang được chuẩn bị hiến tế cho quái vật biển Cetus. Perseus đã cứu Andromeda khỏi con quái vật bằng cách tiêu diệt nó bằng thanh kiếm kim cương của mình.

Hình 2. Chòm sao Anh Tiên trên bầu trời với hình ảnh anh hùng Perseus đang giữ cái đầu của Medusa. Ảnh: StarryNight.

Khi Perseus mang cái đầu của Medusa quay trở về đảo Seriphos, anh nhận ra trong thời gian đi vắng, mẹ của Perseus là Danaë đã bị đe doạ và quấy rối (hoặc thậm chí có thể là đã bị hiếp) bởi vua Polydectes, và phải tìm nơi ẩn náu trong một ngôi đền.

Perseus cảm thấy bị xúc phạm và sải bước vào phòng ngai vương nơi mà Polydectes và các quý tộc khác đang hội họp. Vua Polydectes đã rất ngạc nhiên vì Perseus vẫn còn sống, và không tin rằng Perseus đã hoàn thành nhiệm vụ mà ông đã giao ban đầu. Perseus đã khẳng định mình chính là người giết Gorgon Medusa và lấy bằng chứng là cái đầu của Medusa ra. Khi vua Polydectes và các quý tộc của ông nhìn vào khuôn mặt của Medusa, tất cả họ bị biến thành đá. Perseus sau đó đã trao lại vương quốc Seriphos cho em trai của Polydectes là Dictys, vị vua của người đánh cá (ngư dân).

Perseus sau đó cưới công chúa Andromeda và có sáu người con. Trên bầu trời, chòm sao Perseus (Anh Tiên) nằm gần các chòm sao Andromeda (Tiên Nữ), Cepheus (Tiên Vương), Cassiopeia (Tiên Hậu, mẹ của Andromeda), Cetus (Kình Ngư), và Pegasus (Phi Mã).

Cựu thành viên CLB Thiên văn học Đà Nẵng – DAC; nghiên cứu viên tại khoa Vũ trụ và Ứng dụng, trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội – USTH (Đại học Việt Pháp).

【#10】Giới Thiệu Chòm Sao Kình Ngư

Chòm sao Kình Ngư được định vị ở Bắc thiên cầu. Nó còn được biết đến là Cá voi.Tên của chòm sao được đặt tên theo Cetus, một con quái vật biển trong thần thoại Hy Lạp gắn với Tiên Nữ- công chúa bị hiến thân cho quái vật biển để trừng phạt cho tính kiêu căng và khoe khoang của người mẹ Cassiopeia.

Chòm sao này được xác định trên vùng trời gắn với nước, và nó được đặt tên bởi nhà thiên văn học Hy Lạp Ptolemy vào thế kỷ thứ II. Chòm sao này có thiên hà xoắn ốc M77 và một số ngôi sao nổi tiếng như Deneb Kaitos, Menkar, Tau Ceti và Mira.

Vị trí của chòm sao Kình Ngư trên bầu trời

Kình Ngư là chòm sao có kích thước lớn thứ 4 trên bầu trời, chiếm diện tích 1231 độ vuông. Nó nằm ở góc phần tư thứ nhất của Nam thiên cầu và có thể quan sát được trên các vĩ độ từ 70o đến -90o. Những chòm sao lân cận của nó là: Bảo Bình, Bạch Dương, Ba Giang, Thiên Lô, Song Ngư, Ngọc Phu, Kim Ngưu.

Chòm sao này thuộc gia đình chòm sao Anh Tiên.

Nguồn gốc tên gọi của chòm sao Kình Ngư

Kình Ngư đại diện cho con quái vật biển từ thần thoại Hy Lạp gắn với Tiên Nữ. Do mẹ của Tiên Nữ là Tiên Hậu tính thích khoe khoang con gái mình đẹp tất cả mọi người nên đã chọc giận thần biển Poseidon và thần đã sai Kình Ngư đến. Để có thể xoa dịu sự tức giận của thần biển, Tiên Vương và Tiên Hậu phải hy sinh con gái mình cho Kình Ngư để Kình Ngư không tàn phá vương quốc mình.

Tiên Nữ đã bị xích vào tảng đá để phó mặc cho quái vật biển, nhưng vận may đã đến với cô, người anh hung Anh Tiên đang đi ngang qua khi Kình Ngư đang chuẩn bị ngấu nghiến cô. Anh Tiên đã cứu công chúa khỏi cái chết bởi Kình Ngư và sau đó, anh đã cưới cô.

Kình Ngư thường được miêu tả trong tiếng Hy Lạp là con vật lai với chiếc quai hàm khổng lồ và một thân thể có vảy như một con rắn biển khổng lồ. Mặc dù chòm sao được biết đến như con cá voi, nhưng trong thần thoại lại mô tả nó không giống con cá voi.

Những ngôi sao nổi bật của chòm sao Kình Ngư

Beta Kình Ngư (Deneb Kaitos, Diphda): là ngôi sao sáng nhất của chòm sao. Nó có độ sáng biểu kiến trực quan 2,04 và ở khoảng cách khoảng 96,3 năm ánh sáng. Đó là một ngôi sao cam khổng lồ thuộc kiểu tinh tú K0III. Nó trong giai đoạn chuỗi chính của quá trình tiến hóa và nó sẽ dần trở thành ngôi sao đỏ khổng lồ. Với nhiệt độ bề mặt 4800K, nó là ngôi sao lạnh hơn Mặt Trời. Ngôi sao này còn được biết đến với cái tên truyền thống Deneb Kaitos hay Diphda. Deneb Kaitos trong tiếng Ả Rập ‘Al Dhanab al Ḳaiṭos al Janūbīyy’ có nghĩa là ‘cái đuôi phía nam của Kình Ngư’, còn Diphda từ tiếng Ả Rập ‘aḍ-ḍafdaʿ aṯ-ṯānī’ có nghĩa là ‘con ếch thứ hai’.

Alpha Kình Ngư (Menkar): là ngôi sao đỏ khổng lồ rất già, ở khoảng cách khoảng 249 năm ánh sáng. Ngôi sao này đang dần ném vật chất ra bên ngoài để trở thành một tinh vân hành tinh để thoát khỏi hình dạng ngôi sao lùn trắng. Nó có độ sáng biểu kiến trực quan 2,54. Cái tên truyền thống của ngôi sao Menkar từ tiếng Ả Rập có nghĩa là ‘lỗ mũi’.

Omicron Kình Ngư (Mira): là một ngôi sao nhị phân bao gồm một ngôi sao đỏ khổng lồ và một ngôi sao đồng hành. Hệ thống sao này ở khoảng cách khoảng 420 năm ánh sáng.

Mira A là một ngôi sao đỏ khổng lồ thuộc kiểu tinh tú M7IIIe, nó là một nguyên bản ngôi sao biến quang với khoảng 6000-7000 ngôi sao thuộc nhóm sao này. Tất cả chúng đều là những ngôi sao đỏ khổng lồ với sự biến đổi trong độ sáng chói do bề mặt với chu kỳ thay đổi tử 80-1000 ngày. Mira là một ngôi sao biến thiên già được khám phasvaof năm 1667. Nó có độ tuổi khoảng 6 tỷ tuổi.

Ngôi sao đồng hành cùng nó là Mira B là một ngôi sao lùn trắng có nhiệt độ cao và đang phát triển thành một ngôi sao đỏ khổng lồ. Nó là một cặp gắn với nhau tương tự như Mặt Trời.

Mira biến có chu kỳ sáng nhất có thể nhìn thấy bằng mắt thường với chu kỳ 332 ngày. Sự biến thiên này đầu tiên được chỉ ra bởi nhà thiên văn học người Đức David Fabricius năm 1596 và ông cho rằng nó là một ngôi sao mới cho đến mãi sau này năm 1609, nhà thiên văn học người Pháp Johannes Holwarda phát hiện ra sự biến đổi độ sáng tuần hoàn của ngôi sao.

Cái tên của ngôi sao Mira được đặt bởi nhà thiên văn học Ba Lan Johannes Hevelius có nghĩa Latinh là ‘kỳ diệu’.

Tau Kình Ngư: là một ngôi sao lạnh kiểu G8,5 với độ sáng biểu kiến 3,5 và nó là một trong những ngôi sao gần Hệ Mặt Trời nhất với khoảng cách chỉ là 11,9 năm ánh sáng. Nó có khối lượng bằng 78% Mặt Trời, có thể nhìn được bằng mắt thường. Đó là một ngôi sao thiếu hụt kim loại và có chuyển động thực cao. Sự sáng chói của nó chỉ bằng 55% Mặt Trời.

Những đối tượng sâu thẳm trên bầu trời

M77 (NGC 1068): là một thiên hà xoắn ốc sọc cách khoảng 47 triệu năm ánh sáng và có đường kính khoảng 170000 năm ánh sáng. Nó có độ sáng biểu kiến trực quan 9,6. Nó là một trong những thiên hà lớn nhất trong danh sách Messier.

M77 được khám phá bởi nhà thiên văn học người Pháp Pierre Méchain năm 1780 và sau đó được đưa vào danh sách Messier. Thiên hà này được dễ dàng tìm thấy cách 0,7 độ về phía Đông Nam của Delta Kình Ngư.

Thiên hà này có một hạt nhân hoạt động tích cực nơi mà những đám bụi được nhìn thấy với bức xạ mạnh mẽ. Chính Bernard Yarnton Mills đã phát hiện ra điều này.

NGC 1055: ở cách 0,5 độ Bắc đông bắc của M77. Nó là một thiên hà xoắn ốc ở khoảng cách khoảng 52 triệu năm ánh sáng. Nó được khám phá bởi nhà thiên văn học người Anh William Herschel năm 1783. Tiếp theo M77, NGC 1055 là thành viên lớn nhất trong nhóm thiên hà bao gồm NGC 1073 và một vài thiên hà bất thường nhỏ hơn. Nó có đường kính khoảng 115800 năm ánh sáng. Thiên hà này có một nguồn bức xạ được biết đến.

NGC 1087: là một thiên hà xoắn ốc trung bình, cách khoảng 80 triệu năm ánh sáng. Nó có một thanh chắn trung tâm rất nhỏ và một số đặc tính bất thường trong đĩa với vật chất bao quanh nó. Hạt nhân của thiên hà vô cùng nhỏ. NGC 1087 khá gần NGC 1090, một thiên hà xoắn ốc khác như chúng không thể tương tác với nhau.

NGC 1073: là một thiên hà khác. Nó được cho là có một hạt nhân H II. Nó có độ sáng biểu kiến 11,5.

NGC 45: là một thiên hà soắn ốc sọc, cách khoảng 32,6 triệu năm ánh sáng. Nó có độ sáng biểu kiến 10,4 và được khám phá bởi nhà thiên văn học người Anh John Herschel năm 1835.

NGC 17: là một thiên hà xoắn ốc cách khoảng 250 triệu năm ánh sáng. Nó có độ sáng biểu kiến 15,3. Nó được cho là hình thành do kết quả của sự hợp nhất hai thiên hà với vùng lõi rất nhiều khí bụi.

NGC 47 (NGC 58): là một thiên hà xoắn ốc sọc, ở khoảng cách khoảng 236 năm ánh sáng. Nó có độ sáng biểu kiến 13,5. Thiên hà này được khám phá bởi nhà thiên văn học Đức Ernst Wilhelm Leberecht Tempel năm 1886. Nó còn được biết đến là NGC 58. Thiên hà này xuất hiện như một tinh vân xoắn ốc nhỏ với phần lõi sáng.

NGC 1042: là một thiên hà xoắn ốc với độ sáng biểu kiến 14,0, nó được định vị khá gần thiên hà NGC 1035 và được cho là chúng có lien hệ với nhau.

NGC 247 (Caldwell 62): là một thiên hà xoắn ốc trung bình, cách khoảng 11,1 triệu năm ánh sáng. Nó có chịu lực hấp dẫn của thiên hà Nhà điêu khắc (NGC 253).